1887 թվականին երևանցի վաճառական Ներսես Թաիրյանցը (ռուսական աղբյուրներում՝ Թաիրով) փոքր քարե շինությունում տեղադրեց շարանտյան տիպի թորման սարքեր և սկսեց կոնյակ արտադրել։ Հայաստանում կոնյակի արդյունաբերական արտադրությունը սովորաբար հաշվում են այդ տարուց։ Ստորև ժամանակագրությունն է՝ փաստաթղթավորվածն առանձնացված միայն պատմվողից։
1887. Թաիրյանցի գործարանը
Թաիրյանցը 1877 թվականից Երևանում գինի էր արտադրում, իսկ 1887-ին անցավ կոնյակին։ ARARAT-ի պաշտոնական պատմության համաձայն՝ նրան մղել է եղբայրը՝ Վասիլի Թաիրովը, գինեգործական պարբերականի խմբագիրը։ Տեխնոլոգիան Շարանտից էր՝ կրկնակի թորում և հնեցում կաղնու տակառներում։
1899–1900. Շուստովը
1899 թվականին մոսկվացի ձեռնարկատեր Նիկոլայ Շուստովը վարձակալեց գործարանը, իսկ 1900-ին գնեց այն 50 000 ռուբլով և միացրեց «Շուստով և որդիներ» ընկերությանը։ Շուստովի առևտրային ցանցը Ռուսական կայսրությունում երևանյան կոնյակին բացեց շատ ավելի մեծ շուկա։ Մոտ 1900 թվականին գործարան եկան կուպաժավոր Մկրտիչ Մուսինյանցը և թորող Կիրիլ Սիլչենկոն։
Փարիզ, 1900. փաստ և լեգենդ
Վիքիպեդիայի և այլ աղբյուրների համաձայն՝ գործարանի արտադրանքը ներկայացվել է 1900 թվականի Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդեսում։ Ավելի հայտնի պատմությունն ասում է, որ ժյուրին կույր համտեսում այն առաջինը ճանաչեց և թույլ տվեց կոչել կոնյակ։ Տարբերակները տարբերվում են թե՛ տարով, թե՛ միջոցառմամբ, և նման իրավունք տվող փաստաթուղթ մենք չգտանք, ուստի դա համարում ենք լեգենդ։ Անվիճելին այն է, որ «հայկական կոնյակ» անվանումն օգտագործվում է ավելի քան հարյուր տարի։
Խորհրդային տարիներ. տրեստը և ARARAT-ը
Հեղափոխական տարիներին Հայաստանի առաջին Հանրապետությունն ազգայնացրեց կոնյակի գործարանները, իսկ Խորհրդային Հայաստանը ստեղծեց գինու և կոնյակի տրեստ, որը միավորեց ամբողջ արտադրությունը։ 1937 թվականին աշխատանքի անցավ կուպաժավոր Մարգար Սեդրակյանը, որը հետագայում ստեղծեց «Յուբիլեյնի» և «Դվին» հնեցված կոնյակները։ 1953-ին ավարտվեց Հրազդան գետի վրա նայող նոր շենքը։ ARARAT-ի պաշտոնական պատմության համաձայն՝ 1967 թվականին ստեղծվեցին «Ախթամար» և «Նաիրի», 1977-ին՝ «Անի»։
Չերչիլի պատմությունը
Հաճախ պատմում են, որ Չերչիլը հայկական կոնյակը համտեսել է Յալթայում, և Ստալինը հետո տարեկան հարյուրավոր շշեր է ուղարկել նրան։ Չերչիլի պատմաբան Ռիչարդ Լենգվորթն ուսումնասիրել է արխիվները և նման առաքումների գրառում չի գտել. Չարթվելում պահում էին ֆրանսիական Hine։ Չերչիլն իսկապես գովել է հայկական կոնյակը Յալթայում, բայց տարեկան առաքումները փաստաթղթերով հաստատված չեն։
1991-ից հետո. սեփականաշնորհում
Անկախությունից հետո ոլորտը վերակառուցվեց։ 1998 թվականին Երևանի կոնյակի գործարանը (Yerevan Brandy Company) միացավ Pernod Ricard խմբին, և նրա հետ՝ ARARAT ապրանքանիշը։ Մեկ այլ ձեռնարկություն՝ Թաիրյանցի հին գործարանի տեղում, այսօր հայտնի է «Նոյ» ապրանքանիշով։ Այսպիսով, երևանյան երկու ընկերություն պատմականորեն կապված են 1887 թվականի գործարանի հետ։ 1999 թվականից գործող ազգային ստանդարտը պահանջում է հայկական կոնյակն արտադրել Հայաստանում՝ տեղական խաղողից։
Անվանումը. կոնյակից՝ բրենդի
Cognac-ը Ֆրանսիայի պաշտպանված աշխարհագրական նշում է։ Հայաստանը և ԵՄ-ն Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը (CEPA) ստորագրեցին 2017 թվականի նոյեմբերի 24-ին, և այն ամբողջությամբ ուժի մեջ մտավ 2021 թվականի մարտի 1-ին։ Հայաստանը պարտավորվեց աստիճանաբար հրաժարվել անվանումից. հրապարակված տվյալներով՝ ներքին շուկայում մինչև 2032 թվականը, երրորդ երկրներ արտահանման համար՝ մինչև 2043-ը, իսկ ԵՄ-ն անցման համար տրամադրեց 3 միլիոն եվրո։ 2023 թվականի նոյեմբերին ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարությունը Եվրահանձնաժողովին տեղեկացրեց, որ նոր անվանումը կլինի «Armenian Brandy», որը կգրանցվի որպես աշխարհագրական նշում։
Այսօր
Ոլորտում կան երեք խոշոր արտադրողներ (ARARAT, «Նոյ», «Պռոշյան»), մոտ մեկ տասնյակ միջին և շատ փոքր արտադրողներ։ 2019 թվականին Հայաստանի թունդ խմիչքների արտահանման 84%-ը բաժին է ընկել Ռուսաստանին, Եվրոպա է գնացել մոտ 3,5%-ը։
TUFF-ը նոր ապրանքանիշերից է։ Այն արտադրվում է Երևանի Պռոշյանի կոնյակի գործարանում, որը հիմնադրվել է 1885 թվականին։ TUFF XO-ն 2004 թվականի բերքի Մսխալի և Կանգուն խաղողից է՝ 20 տարի հնեցմամբ, TUFF Heritage-ը՝ 1994 թվականի բերքից, 30 տարի հնեցմամբ։ Յուրաքանչյուր կափարիչ ձեռքով փորագրվում է տուֆից։ Ներմուծողների համար՝ առևտրային նյութեր և [email protected], WeChat՝ ashotgasparyan։
Հարցեր
Ո՞ր տարվանից է արտադրվում հայկական կոնյակը։
Արդյունաբերական արտադրությունը սովորաբար հաշվում են 1887 թվականից, երբ Թաիրյանցի գործարանը Երևանում սկսեց կոնյակ արտադրել։
Ճի՞շտ է, որ 1900-ին Փարիզում հայկական կոնյակին թույլ տվեցին կոչվել կոնյակ։
1900 թվականի ցուցահանդեսին մասնակցությունը նշված է աղբյուրներում։ Այն պնդումը, թե կույր համտեսում հաղթանակը տվել է անվանման իրավունք, փաստաթղթերով հաստատված չէ. դա լեգենդ է։
Ու՞մ է պատկանում ARARAT-ն այսօր։
ARARAT-ն արտադրող Երևանի կոնյակի գործարանը 1998 թվականից Pernod Ricard խմբի մաս է։
Կարելի՞ է դեռ հայկական կոնյակը կոչել կոնյակ։
CEPA-ով Հայաստանն աստիճանաբար հրաժարվում է անվանումից. ներքին շուկայում մինչև 2032 թվականը, երրորդ երկրներ արտահանման դեպքում՝ մինչև 2043-ը։ Կոնկրետ շուկայի պիտակի պահանջները ճշտեք մաքսային միջնորդի մոտ։
Հայկական կոնյակի ուղեցույց · Բրենդի, թե կոնյակ · TUFF հավաքածու
Կարդացեք նաև: Հայկական, թե վրացական կոնյակ. որն է տարբերությունը · Արարատյան դաշտ. որտեղ է աճում հայկական բրենդիի խաղողը · Չերչիլը և հայկական կոնյակը. ինչն է հայտնի, իսկ ինչը՝ լեգենդ
