Անցնել բովանդակությանը
← Ամսագիր

Հայկական տուֆ. քարը, որից կառուցված է Հայաստանը

Վարդագույն Երևանը, Զվարթնոցը, Անին և խաչքարերը տուֆից են։ Ինչ քար է սա, ինչպես է այն ծնվել հրաբխային մոխրից և ինչու է մեր կափարիչը դրանից։

Հեղինակ՝ Ալբերտ Ներսիսյան, TUFF-ի տեխնոլոգ-գինեգործ

29.09.2026
Հայկական տուֆ. քարը, որից կառուցված է Հայաստանը

Ով եղել է Երևանում, տեսել է տուֆը, թեկուզ նրա անունը չիմանալով։ Տների վարդագույն, օխրագույն և սև պատերը մայրամուտին կարծես ներսից են լուսավորվում։ Դրա համար էլ Երևանը կոչում են վարդագույն քաղաք։

Ինչ է տուֆը

Տուֆը ծնվել է հրաբխային մոխրից։ Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն հրաբուխները արտանետում էին մոխրի հսկա ամպեր. մոխիրը նստում էր, սեղմվում և ժամանակի ընթացքում դառնում քար։ Դրա համար տուֆը թեթև է ու ծակոտկեն։

Գույնը կախված է մոխրի հանքանյութերից։ Տուֆը լինում է վարդագույն, կարմիր, նարնջագույն, դեղին, մանուշակագույն և սև։

Քար, որ հեշտ է տաշել

Նոր արդյունահանված տուֆը փափուկ է. այն կարելի է սղոցել ու կտրել ձեռքի գործիքով։ Օդում քարն աստիճանաբար կարծրանում է։ Դարեր շարունակ հայ վարպետները դրանից կառուցել են տներ ու եկեղեցիներ և դրա վրա փորագրել նրբագույն զարդանախշեր։

Ծակոտիները տուֆը դարձնում են լավ ջերմամեկուսիչ։ Տուֆե տանն ամռանը զով է, ձմռանը՝ տաք։

Տուֆը հայոց պատմության մեջ

Հայկական ժառանգության մեծ մասը տուֆից է։ Զվարթնոցը՝ VII դարի տաճարը Էջմիածնի մոտ, այսօր ավերակ է և ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։ Անին՝ միջնադարյան մայրաքաղաքը, որը կոչում էին հազար ու մի եկեղեցիների քաղաք, կառուցվել է կարմիր և սև տուֆից։

Խաչքարերը տաշել են տուֆից և բազալտից։ Այս արվեստը նույնպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական ժառանգության ցանկում է։ Իսկ XX դարում ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանը և նրա հետևորդները Երևանի կենտրոնը կառուցեցին վարդագույն արթիկյան տուֆից։

Ինչու է TUFF-ի կափարիչը տուֆից

Մենք փնտրում էինք նյութ, որը Հայաստանի մասին խոսում է առանց բառերի, և ընտրեցինք այն, ինչից սարքված է հենց երկիրը՝ նրա եկեղեցիները, տներն ու փողոցները։

TUFF-ի յուրաքանչյուր կափարիչ կտրում են տուֆի բլոկից և ավարտում ձեռքով։ Ծակոտիների նախշը, երանգն ու հյուսվածքը ամեն մեկինն իրենն է, երկու նույն կափարիչ չի լինում։ Heritage-ի շշերի վրա քարը կրում է Անիի և Աղթամարի մոտիվներով ռելիեֆներ։

Երբ շիշը դատարկվի, կափարիչը կմնա՝ հայկական քարի մի կտոր, որը կարելի է պահել ձեռքում։

Կարդացեք նաև: Ինչպես քարը դարձավ կափարիչ. TUFF-ի դիզայնը և մրցանակները · Ինչ տանել Հայաստանից. 9 նվեր Երևանից և ոչ միայն · Արարատյան դաշտ. որտեղ է աճում հայկական բրենդիի խաղողը

TUFF-ի տունը · Հավաքածու

Կարդացեք նաև