Երբ աշխարհի մեծ մասում տոնածառի խաղալիքներն արդեն հավաքում են, հայերի համար տոնի գլխավոր օրը նոր է գալիս։ Հայ Առաքելական եկեղեցին Սուրբ Ծնունդը նշում է հունվարի 6-ին՝ Աստվածահայտնության՝ Քրիստոսի Մկրտության հետ միասին։ Պատմում ենք, թե ինչպես է անցնում տոնը և ինչ են դնում սեղանին։
Ինչու հունվարի 6-ին
Հայ եկեղեցին, որն աշխարհի ամենահին եկեղեցիներից է, պահպանել է Քրիստոսի Ծնունդն ու Մկրտությունը նույն օրը՝ հունվարի 6-ին նշելու հին ավանդույթը։ Մյուս եկեղեցիների մեծ մասը հետագայում Սուրբ Ծնունդը տեղափոխեցին դեկտեմբերի 25։ Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքությունն ապրում է հուլյան օրացույցով, ուստի այնտեղ տոնը նշվում է հունվարի 19-ին։
Հայերի համար տոնական շրջանը ձգվում է Ամանորից մինչև հունվարի սկիզբ, և շնորհավորանքները հաճախ միավորում են՝ «Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ»։
Խթում. հունվարի 5-ի երեկոն
Հավատացյալ հայերը Սուրբ Ծննդից առաջ մեկ շաբաթ պահք են պահում։ Հունվարի 5-ի երեկոյան ընտանիքը հավաքվում է Խթումի՝ թեթև ընթրիքի, որով ավարտվում է պահքը։ Տանը և եկեղեցում մոմեր են վառում։
Խթումի ավանդական ուտեստներ.
- ձուկ, հաճախ՝ իշխան,
- բրնձով փլավ չամիչով,
- նևիկ՝ բազուկից և սիսեռից պատրաստված ուտեստ,
- չրեր, ընկույզ և շարոց՝ թելին շարված ընկույզ թանձրացված խաղողի հյութի մեջ,
- անուշապուր՝ քաղցր ցորենի ապուր չիր ծիրանով և ընկույզով,
- կարմիր գինի։
Հունվարի 6. ջրօրհնեք
Սուրբ Ծննդյան օրը առավոտյան պատարագից հետո եկեղեցում կատարվում է ջրօրհնեք՝ ի հիշատակ Քրիստոսի Մկրտության։ Ընտանիքները օրհնված ջուրը տանում են տուն։ Եկեղեցուց հետո ավելի հարուստ տոնական սեղան են գցում։
Ավանդական ողջույնն է՝ «Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ», իսկ պատասխանում են՝ «Օրհնեալ է յայտնութիւնն Քրիստոսի»։
Հայկական կոնյակը տոնական սեղանին
Ընթրիքից հետո հայկական կոնյակը հաճախ լցնում են սուրճի, չրերի և քաղցրավենիքի հետ։ Լավ կոնյակի շիշը հաճախ տանում են, երբ տոներին հարազատների մոտ են գնում։ TUFF XO-ն հնեցվում է 20 տարի, TUFF Heritage-ը՝ 30 տարի կովկասյան կաղնու մեջ, իսկ շիշը փակում է ձեռքով փորագրված հրաբխային տուֆե կափարիչը՝ այն նույն քարից, որով կառուցված են հայկական եկեղեցիները։ TUFF-ի հավաքածուն
Հարցեր և պատասխաններ
Ե՞րբ է հայկական Սուրբ Ծնունդը
Հունվարի 6-ին։ Հայ Առաքելական եկեղեցին այդ օրը միասին նշում է Քրիստոսի Ծնունդը և Մկրտությունը։ Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքությունում տոնը նշվում է հունվարի 19-ին։
Ի՞նչ են ուտում հայերը Խթումին
Հունվարի 5-ի թեթև ընթրիք՝ ձուկ, բրնձով փլավ չամիչով, կանաչի սիսեռով, չրեր, ընկույզ և անուշապուր։
Ինչպե՞ս են շնորհավորում Սուրբ Ծննդյան կապակցությամբ
Ավանդական ողջույնն է՝ «Քրիստոս ծնաւ եւ յայտնեցաւ»։ Հաճախ ասում են նաև՝ «Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ»։
Հայկական կոնյակ նվեր · Ինչով մատուցել · Հայկական կոնյակ. ուղեցույց
Կարդացեք նաև: Խմո՞ւմ են արդյոք հայերը. հայկական սեղան և հյուրասիրություն
